خواه مبيع و ثمن همجنس باشند و خواه نباشند . در صورت همجنس بودن علاوه بر قبض رعايت هم مثلى ( مماثلت ) هم لازم است چنان كه در معامله با قصاب ، به وى گوسفند مىدهند و گوشت مىخرند به نقد يا به نسيه ، كه اين امر حرام است ، زيرا پيغمبر ( ص ) از بيع گوشت در برابر حيوان نهى كرد و همچنين است نانوا كه به او گندم دهند و نان بخرند به نسيه يا به نقد ، كه اين نيز حرام است و نيز معاملهء عصار كه به دو كنجد يا زيتون دهند و از او روغن بخرند و نيز معاملهء لبنيات فروش كه به دو شير دهند و از او پنير و روغن و كره و ساير لبنيات بخرند كه همهء اينها حرام‌اند . اطعمه را به غير جنس نتوان فروخت مگر به نقد ، و هرگاه همجنس باشند نيز به نقد است خواه همانند ( مماثل ) باشند خواه كم و زياد . از اين رو گندم را با آرد يا نان يا سويق ( آرد نرم ) نمىتوان معامله كرد و همچنين است انگور با شيرهء انگور ( دوشاب ) يا سركه يا عصير و نيز شير با روغن يا كره يا شيرى كه كرهء آن گرفته شده باشد يا پنير ، كه معاملهء آنها درست نيست . ترويج مسكوك قلب و حرمت آن صرافانى كه درهم‌هاى قلب را در ميان مردم رواج دهند ستم كرده‌اند ، زيرا معامله‌كنندگان در صورتى كه از زر و سيم شهر آگاه نباشند زيان مىبينند . ازاين‌رو بر محتسب لازم است كه اولا صرافان را فرمان دهد كه سكه‌هاى قلب را ببرند « 1 » و شكل آنها را تغيير دهند و در اين باب خيانت نكنند به طورى كه معامله با آنها غير ممكن گردد . دوم اينكه شناختن زر و سيم بر بازرگان لازم است نه براى استفادهء خود بلكه براى اينكه ناآگاهانه به مسلمانى سكهء قلب ندهد ، زيرا در اين صورت به سبب كوتاهى در شناختن آن گناهكار خواهد بود ، و تحصيل هر

--> ( 1 ) - متن : قص است يعنى بريدن انتها يا قسمتى از چيزى .